Ümit Burnu

Başlıktan da belki anlamışsınızdır -doğrusunu biliyorsanız- bu Külliyen Yalan'ın ne olduğunu.

Çok uzun tutmayacağım bu yazıyı. Bir çoğumuz biliyoruz, Vasco da Gama Ümit Burnu (Cape of Good Hope)'nu geçen ilk denizci. Zaman zaman Ümit Burnu'nun kâşifi olarak nitelendiren de olur. Bu noktada yorum yapmadan geçemeyecğim: Vasco da Gama Ümit burnu'nun kâşifi olmadığı gibi, burnu geçen ilk kişi de değildir. Ümit Burnu'nu keşfeden ve aşan ilk kişi Bartolomeu Dias'dır. Tabii bu noktada da tarihte bilinen diye not düşmekte fayda var.

Vasco da Gama, Hindistan'a, Ümit Burnu'nu aşarak ilk ulaşan ve Hint Deniz yolunu keşfeden kişidir. Bunlar sadece birkaç küçük yorumdu... Külliyen Yalan olan durum ise Afrika'nın en güney ucu olan Ümit Burnu!

Yok efendim böyle birşey. Ümit Burnu Afrika'nın en güney noktası değildir. Bırakın en güney olmamasını, Afrika'nın güneyindeki burunları güneyden kuzeye sıralarsak Ümit Burnu 8. sırada gelir.

Afrika'nın kıtasının en güney noktası Agulhas Burnu (Cape Agulhas)'dur. Aynı zamanda Agulhas burnu,  Hint Okyanusu ile Atlas Okyanusu'nun coğrafi olarak birbirinden ayrıldığı noktadır.

24 Saat

Bir astronom olarak başlangıç için bu konuyu seçmem doğal olsa gerek. Gün meselesinden bahsedeceğim size. Gün meselesi de ne demeyin. İnsanların neredeyse %95'i Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş süresini yanlış biliyor.

Yine dediğim gibi, bu yanlış, bize böyle öğretilmesinden dolayı kaynaklanıyor. Peki gelelim yanlışa ve gerçeğe...

Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş süresini insanlara sorduğumda aldığım ilk cevap istisnasız 24 saat oluyor. Buna bağlı olarak bir soru daha soruyorum: Bir gün nedir? 

Bu soruya da verilen cevap çok gecikmiyor: Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki bir turu...

İki cevabın da tabii ki yanlış olduğunu vurgulamama gerek yok. Peki nasıl oldu da böyle öğrendik? Şöyle açıklayayım; bir gün 24 saattir. Bunda hiçbir yanlış yok. Problem bize bir gün tanımının yanlış öğretilmesinde çünkü bir gün, tanım olarak iki gün doğumu arasında geçen süre yada başka bir deyişle Güneş doğduktan sonra tekrar doğuya gelmesine kadar geçen süredir.

Dünya kendi ekseni etrafında 23 saat 56 dakika 4,1 saniyede döner. Kısaca açıklamak gerekirse, Dünya kendi ekseni etrafında döndüğü süre boyunca Güneş etrafındaki yörüngesinde de ilerlediği için her gün Güneş 4 dakika geç doğar. Bu bizim yaz ve kış aylarında farklı takım yıldızları görmemizin temel sebebidir. Aynı zamanda burçların da oluşumu bu şekildedir.

Bir noktayı daha açıklamak gerekirse; Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki hareketi sonucunda günler oluşur. Bu günler'in neden oluştuğunun sebebidir ancak bir günün tanımı değildir.

Eğitim sistemimizde halen Dünya kendi ekseni etrafında 24 saatte döner diye öğretilmektedir. Zira bunun temel sebebi günümüz öğretmenlerinin araştırmaktan yoksun bir şekilde, babadan kalma bilgiyi aktarmasından kaynaklanır (aksini yapan çok kıymetli öğretmenlerimiz de var).

Küçük gibi görünse de yanlış bilgi, başka yanlışlara da gebedir....

Öğreniyoruz... Hayatımız boyunca öğreniyoruz. Fakat acaba doğru mu öğreniyoruz?

İşin açığı kaygım, neyi nasıl öğrendiğimiz değil de, bize neyin nasıl öğretildiği...

Bir seriye başlıyorum yine, bize öğretilen yalanlarla ilgili. Bazısını çoğumuz hâlâ gerçek zannediyor. Bazısının gerçeğini öğrendik ancak geçiş aşaması belki de kolay olmadı.

İşte tüm bu, birazcık gerçekleri, birazcık da eğitimimizdeki sorumsuzlukları ve yanlışları ortaya koymak için...